þorkell.annáll.is

Á Næturskýlinu (Natthjemmet) þar sem ég vinn fáum við reglulega nýja gesti en það er mikilvægt að kynnast fólki sem fyrst svo maður viti hvar maður hefur það og hvar styrkur og veikleiki þess liggur. Og þá vaknar sp. um hvernig best er að kynnast fólki. Þetta á reyndar ekki bara við um Næturskýlið, heldur einnig okkar daglega líf.

Þegar maður kynnist nýju fólki spyr maður oftast sömu spurninganna; er það í sambúð, á það börn, hvaða menntun hefur það og hvaða áhugamál? Út frá þessum spurningum reynir maður síðan að fá mynd af persónunni. Í næturskýlinu þar sem ég vinn reynir maður einnig að grennslast fyrir um fortíð fólks og núverandi ástand til að fá heildstæðari mynd.

Ég hef hins vegar að mestu misst trú á þessar spurningar. Maður getur í raun fengið sömu svör við öllum þessum spurningum frá tveim gjörólíkum persónum.  Spurningarnar eru svo almennar að þær segja manni voða fátt. Annað dæmi er fjöldinn allur af spurningalistum sem maður fær frá vinum og kunningjum um smekk og önnur persónuleg mál sem maður á að senda áfram á alla vini sína til að kynnast betur. Þessar spurningar eru einnig svo almennar að þær segi manni lítið sem ekkert.

Og ég efast um að þrengri spurningar segi manni nokkuð meir. Fólk þekkir mig ekkert betur þótt það viti að ég sef með örþunna kodda (get ómögulega sofið með þykka kodda), drekk úr stóru glasi (helst hálfs lítra) og borða morgunkorn úr risastórri skál.

Ég held í raun að svör við hvers konar spurningum segi okkar frekar fátt, sem sést vel á því að fólk sem verður ástfangið í gegnum netsambönd verður oft fyrir vonbrigðum þegar það hittir loks viðkomandi, jafnvel þótt þau hafi skipst á myndum. Eina leiðin til að raunverulega kynnast fólki er að umgangast það. Maður safnar upplýsingum, meðvitað og ómeðvitað í gegnum hið hversdagslega, t.d. með því að borða saman, spila, fara í göngutúr eða sinna sameiginlegu áhugamáli – þ.e. í gegnum hið látlausa í lífinu. Best er auðvitað ef maður gerir eitthvað saman sem reynir á fólk eins og að ferðast eða leysa flókið vandamál.

Daglegt hátterni og gjörðir fólks segja okkur í raun mun meira um náunga okkar en einhverjir listar yfir áhugamál og viðhorf eða upplýsingar um persónulega hagi. Í raun geta slíkar upplýsingar blindað okkur. Ég fór einu sinni í háskólateiti (þetta var áður en ég fór sjálfur í HÍ) og kynntist þar stúlku sem sýndi mér þó nokkurn áhuga (já slíkt hefur gerst, ótrúlegt en satt). Hún spurði mig eftir dágóða stund í hvaða deild ég væri og sagðist ég ekki vera í skóla heldur vinna við skúringar. Þar með dó allur áhugi dömunnar. Ég var um leið kominn í einhvern kassa, merktur “verkamenn” og slíkt fólk var óáhugavert. Atvinnulausir eiga enn erfiðara uppdráttar, sem og öryrkjar eða fólk með glæpaferil að baki. Í slíkum tilvikum geta upplýsingar gert meiri skaða en gagn.

Ég er því að mestu hættur að spyrja spurninga þegar nýtt fólk kemur á Næturskýlið, í stað þess reyni ég að vera opinn fyrir þeim straumum sem fólk gefur frá sér og taka eftir framkomu og hátterni. Þessir þættir ljúga ekki, á meðan veittar upplýsingar geta verið rangar eða byrgt manni sýn.